Tama fil-klassi: għalliema jiktbu l-kapitlu li jmiss tal-Ewropa
Laurence u Guido mit-tim tat-tagħlim tal-mużew jispjegaw il-proċess kollettiv tal-kitba wara l- “Manifest tat-Tama”.
Il-manifest Hope tnieda fis-27 ta’ Mejju 2026 fit-32 Konferenza Annwali tal-EuroClio: Storja u Tama — Tagħlim għall-Bidla koorganizzat ma’ Dar l-Istorja Ewropea. Tista’ tiġi ddawnlowdjata fuq din il-paġna web.
L-intervista ta’ hawn taħt twettqet minn Missions Publiques — organizzazzjoni Ewropea li tispeċjalizza fi proċessi deliberattivi mmexxija miċ-ċittadini. Il-missjonijiet Publiques kienu involuti fit-tfassil u l-iffaċilitar ta’ proċess parteċipattiv matul il-Konferenza Annwali tal-EuroClio tal-2026, li ppermetta lill-għalliema jiktbu b’mod konġunt it-test kollettiv “Hope Manifesto”. Dan il-proċess jinħoloq b’mod konġunt f’kollaborazzjoni mill-qrib mat-tim tat-Tagħlim ta’ Dar l-Istorja Ewropea, filwaqt li jiżgura l-bażi pedagoġika u l-allinjament tiegħu mal-objettivi edukattivi tal-konferenza.
Missjonijiet Publiques (MP): Għaliex Dar l-Istorja Ewropea għażlet dan il-mument biex tniedi l-inizjattiva tal-Manifest tat-Tama bħala parti mill-konferenza?
Guido: Tliet snin ilu bdejna evalwazzjoni fuq skala kbira fejn ħdimna ma’ 1,000 għalliem biex nidentifikaw x’kien nieqes fil-prattika tagħhom ta’ kuljum — kemm jekk kienu lakuni fit-tagħlim, nuqqas ta’ materjali, jew nuqqasijiet fil-kurrikulu tagħhom. Ladarba konna identifikajna l-ħtiġijiet ewlenin ta’ apprendiment, bdejna niżviluppaw sett ta’ għodod diġitali b’riżorsi li l-għalliema jistgħu jużaw direttament fil-klassi. Deher ċar ukoll li kienet qed tifforma komunità madwar din il-ħidma. L-għalliema riedu jibqgħu konnessi, jikkontribwixxu l-ħsieb tagħhom, u jikkollaboraw aktar mill-qrib magħna. Dan wassalna biex norganizzaw konferenza kbira fejn setgħu jiltaqgħu, jaqsmu l-aħjar prattiki, u jesploraw approċċi ġodda biex jappoġġaw it-tagħlim tagħhom fis-snin li ġejjin. F’din il-konferenza, il-Manifest Hope huwa għodda għal riflessjoni kollettiva — xi ħaġa li l-għalliema jistgħu jmexxu ‘l quddiem u jintegraw fil-prattika tagħhom matul is-snin li ġejjin.
Laurence: Wieħed mill-eżiti mir-rapport ta’ evalwazzjoni kien li, meta staqsejna lill-għalliema x’ħadem l-aħjar biex jindirizza suġġetti bħall-Istorja Ewropea, l-integrazzjoni Ewropea, ir-rwol tal-memorja, jew il-multiperspettività (kollha ċentrali għal dak li nagħmlu f’Dar l-Istorja Ewropea), wieħed mill-aktar approċċi effettivi kien dak li nistgħu nsejħulu “storja pożittiva”. Dan ma jfissirx li tiġi evitata storja diffiċli. Dan ifisser li tiġi indirizzata permezz ta’ lenti kostruttiva — waħda ta’ empatija, solidarjetà, djarji personali, u stejjer individwali.
MP: X’taħseb li huwa l-aktar eċċitanti, u forsi wkoll l-aktar sensittiv, dwar il-ħidma fuq it-tama fl-Ewropa llum?
Laurence: Il-preżentazzjoni ta’ “storja pożittiva” mhijiex kwistjoni ta’ ottimiżmu superfiċjali; hija dwar l-għoti ta’ sens ta’ aġenzija lin-nies. Dan joħloq ukoll lingwaġġ kondiviż u mod komuni kif jiġu involuti l-ġenerazzjonijiet żgħażagħ, filwaqt li jagħtihom is-setgħa li jieħdu azzjoni, jibqgħu fil-logħba, u jibqgħu involuti bħala ċittadini u bħala aġenti tal-bidla. Għandna l-qafas ta’ evalwazzjoni tagħna stess, iżda nistgħu wkoll ngħaqqduh mat-tip ta’ argument żviluppat minn Rutger Bregman: meta nbassru l-katastrofi b’mod kostanti, nirriskjaw li nsaħħu n-nuqqas ta’ tama u d-diżimpenn. Dan huwa l-każ, pereżempju, tat-tibdil fil-klima. B’kuntrast ma’ dan, meta nenfasizzaw perkorsi kredibbli għall-bidla, il-potenzjal tagħna għall-impatt jikber. Għall-għalliema, l-effett kollaterali huwa partikolarment sinifikanti. Għalliem tal-istorja li jattendi din il-konferenza jew jaqra l-Manifest Hope jista’ jaħdem ma’ 100 sa 150 student kull sena u jista’ jkollu għexieren ta’ snin jgħallem quddiemu. Din hija firxa enormi.
Guido: Illum ngħixu f’dinja kemxejn ċinika u polarizzata. Nara t-tama bħala xi ħaġa li tista’ taħdem kontra dan. B’mod konkret, hekk kif bnejna l-programm għall-konferenza, ħarisna lejn kif nistgħu nġibu sens ta’ tama f’kull element: il-kelliema, in-noti ewlenin, is-sessjonijiet ta’ ħidma kważi bħala mediċina kontra ċ-ċiniżmu u l-polarizzazzjoni.
MP: Il-programm tal-konferenza tiegħek huwa ambizzjuż ħafna fl-indirizzar ta’ suġġetti kumplessi, speċjalment fit-tagħlim u l-istorja. Kif bnejt il-programm, u kif integrajt dawn id-dimensjonijiet differenti?
Guido: Għażilna kelliema u kontributuri ewlenin li ħassejna li setgħu verament iġibu din il- “mediċina ta’ tama” fuq quddiem nett. Għas-sessjonijiet ta’ ħidma, ikkollaborajna mal-EuroClio u nedejna sejħa għal kontribuzzjonijiet b’qafas ċar, fejn stedinna għalliema, organizzazzjonijiet, u atturi oħra li jqisu wkoll it-tama bħala approċċ utli. Dan għamilha proċess ġenwinament minn isfel għal fuq: ma ddettajniex biss il-programm. B’kollox, għandna madwar 40 sessjoni ta’ ħidma, li jiffurmaw sett varjat ta’ kontributi allinjati mal-pilastri li ddefinixxejna. Pereżempju, hemm enfasi qawwija fuq il-ġlieda kontra r-razziżmu, li hija waħda mill-pilastri ewlenin tal-programm, kif ukoll fuq il-valuri tad-demokrazija u taċ-ċittadinanza.
Laurence: It-temi huma ċċentrati madwar il-multiperspettività, id-demokrazija u l-valuri Ewropej kif ukoll il-ġlieda kontra r-razziżmu b’mod partikolari hekk kif qed niftħu wirja temporanja (“Postkolonjali?”), li hija parti mill-programm. Dawn it-temi huma riflessi wkoll f’HistoriCall, il-pjattaforma tat-tagħlim diġitali ta’ Dar l-Istorja Ewropea, li tipprovdi riżorsi lesti għall-użu għall-għalliema madwar l-Ewropa f’ 24 lingwa. F’dan il-qafas, qed inniedu żewġ moduli ġodda fiż-żmien tal-konferenza: “X’inhu r-Razziżmu?” u “Fiduċja jew Trash”, li jiffokaw rispettivament fuq il-ġlieda kontra r-razziżmu u l-litteriżmu medjatiku. Matul l-erbat ijiem, dawn it-temi huma minsuġa fi vjaġġ ta’ tagħlim usa’. Inkludejna wkoll programm kulturali, peress li l-avveniment isir fi Brussell u ħafna għalliema ġejjin minn barra l-pajjiż. Dan joffrilhom opportunità siewja biex jifhmu aħjar il-kuntest Belġjan, jiskopru mużewijiet oħra fi Brussell, u jżuru firxa ta’ skejjel.
Dak il-gem moħbi, il-passjoni tal-għalliema, huwa dak li qed nippruvaw inġibu fuq quddiem nett.
MP: Għaliex il-kokreazzjoni kienet parti tant importanti tal-Manifest tat-Tama mill-bidu nett?
Guido: Mill-esperjenza tgħallimna li l-aktar affarijiet utli li nistgħu noffru huma: l-ewwel nett, il-materjali tat-tagħlim li jistgħu jużaw direttament; it-tieni, konferenza fejn jistgħu jaqsmu l-aħjar prattiki; u t-tielet, manifest. La jkun xieraq u lanqas raġonevoli għalina li nassumu li ninsabu fl-aħjar pożizzjoni biex niddeterminaw il-kontenut ta’ manifest bħal dan, matul it-tlett ijiem tal-konferenza, qed nagħtu lill-għalliema l-aġenzija u l-pjattaforma biex isawruh b’mod kollettiv: biex jiġi identifikat dak li huwa l-aktar importanti għalihom. Ir-rwol tagħna mbagħad huwa li niffaċilitaw u nikkollegaw: biex dan il-manifest jitressaq’ il quddiem u jiġi żgurat li jilħaq lin-nies it-tajba. Stedinna membru tal-Kummissjoni, u l-president tal-Kumitat CULT biex jirċievu l-manifest, u jwieġbu għalih.
Laurence: Dan huwa wkoll sempliċiment kif naħdmu fit-tagħlim formali. Meta niżviluppaw HistoriCall, il-moduli diġitali tagħna, nibdew b’evalwazzjoni front-end, imbagħad niżviluppaw prototip, imbagħad nittestjawh b’madwar 100 għalliem minn 20 pajjiż fuq ġimagħtejn — u nilħqu bejn 1,000 u 1,500 student — u mbagħad ninfurmaw ir-riżultati. Dik ir-riflessjoni kollettiva hija fejn verament tara s-setgħa ta’ dan l-approċċ: ilħna mit-Tramuntana, mil-Lvant, mill-Punent, min-Nofsinhar, u miċ-ċentru tal-Ewropa, jikkonverġu. Il-manifest Hope huwa estensjoni ta’ dan — li jagħti saħansitra aktar spazju u sjieda lil dak il-mument ta’ ħolqien kollettiv. L-għalliema ġenwinament iħobbu jaħdmu flimkien, japprezzaw li jsirulhom mistoqsijiet, u jkunu kburin bis-sjieda.
L-għalliema huma dawk fil-klassi: jafu l-aħjar x’qed jiġri hemmhekk. Ir-rwol tagħna huwa li nappoġġjawhom.
MP: X’tixtieq li l-parteċipanti jieħdu minn din l-esperjenza?
Laurence: Nittama li jkunu kburin b’dak li ħolqu flimkien, kburin li wrew li l-kollaborazzjoni f’din l-iskala hija possibbli, bejn il-pajjiżi u l-kuntesti. L-għalliema jqattgħu l-jiem tagħhom jitolbu lill-istudenti jaħdmu flimkien; issa qed nitolbu l-istess ħaġa. U aktar milli sempliċiment jisimgħu matul jum ta’ żvilupp professjonali, se jkunu qed joħolqu l-kontenut huma stess. Dak is-sens ta’ sjieda huwa dak li nittama l-aktar li se jieħdu magħhom.
Guido: Nirrepeti dan. Nittama li ġenwinament iħaddnu t-tama: mhux bħala ottimiżmu inġenwi, iżda bħala antidotu għan-nuqqas ta’ tama. L-alternattiva għat-tama hija n-nuqqas ta’ tama, u dan huwa eżattament dak li għandna bżonn nevitaw. Għalija, it-tama tħaddan ir-riflessjoni kritika, il-kollaborazzjoni, u l-ftuħ għall-bidla u t-titjib. Jekk l-għalliema jitilqu minn din il-konferenza b’dik l-enerġija, dan is-sens ta’ involviment, u jekk il-manifest isir xi ħaġa li jistgħu jikkondividu u jibnu fuqha, ikun kisba kbira.