Trash jew Teżor

Iż-żewġ busts jiffurmaw parti mill-kult tal-personalità V.I. Lenin, li beda fl-USSR u nfirex madwar il-blokk tal-Lvant kollu wara l-installazzjoni ta’ reġimi statali soċjalisti. Huma jixhdu l-mod li bih il-mużewijiet jimmaniġġjaw l-artefatti matul iż-żmien. Dawn ġejjin mill-Mużew Lenin-Stalin stabbilit fl-1951–1955 f’Bukarest (bħala fergħa tal-Mużew Ċentrali tal-V.I. Lenin f’Moska), li kien jopera f’diversi saqajn sal-1990. Il-busts probabbilment waslu mill-USSR fis-snin 1950, għalkemm wara l-1945 skulturi bħal dawn ġew prodotti wkoll lokalment. L-istorja tal-mużew ispirat mis-Sovjetiku bħalissa qed tiġi riċerkata.

Iż-żewġ negozji jirriflettu r-relazzjonijiet bejn ir-Rumanija u l-blokk tal-Lvant kollu kemm hu, inkluża l-Unjoni Sovjetika, li saret il-poter eġemoniku fl-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant wara l-1945. Il-Mużew Ċentrali tal-V.I. Lenin f’Moska kellu wkoll fergħat f’diversi pajjiżi tal-Blokk tal-Lvant, b’kull wieħed minnhom jirreplika b’mod wiesa’ l-eżempju mogħti mill-mużew ċentrali. Il-qerda ta’ statwi ta’ mexxejja komunisti fir-rivoluzzjoni antikomunista tal-1989 madwar il-blokk tal-Lvant kollu hija parti mill-istorja tad-dedeifikazzjoni tal-figuri ewlenin tal-komuniżmu — mit-twaqqigħ tal-istatuti tagħhom sar-rivalutazzjoni tagħhom f’postijiet bħall-Park Grūtas jew il-Park Memento — li minnhom jiffurmaw parti dawn ix-xarabanks.

Fl-1990, il-Mużew li għadu kif ġie stabbilit tal-Bdiewa Rumeni wirtu l-bini u parti kbira mill-kollezzjonijiet tal-mużew tal-Partit Komunista, li jew tahom jew tahom. Aktar tard sabet li l-baċir kien fih maħżen addizzjonali fejn, fit-tieni nofs tas-snin 1960, l-artefatti minn dak li qabel kien il-mużew Sovjetiku kienu ġew imċaqalqa. Iż-żewġ busts probabbilment jiġu minn fost l-esibizzjonijiet ta’ dak il-mużew u kienu “moħbija” f’dak il-maħżen meta — dejjem fl-era komunista — ir-Rumanija tbiegħdet mill-eġemonja Sovjetika u ħadet direzzjoni kulturali u ideoloġika nazzjonalista. Għalhekk, il-figuri ikoniċi tal-komuniżmu Sovjetiku ġew sostitwiti b’mitoloġija nazzjonali ġdida li fiha l-Partit Komunista Rumen u l-istat isiru interkonnessi.

Hemm diversi assoċjazzjonijiet bejn l-artefatti u l-iskart. L-ewwel nett, iż-żewġ xarabanks ma kinux proprjetà wara li r-reġim ta’ Bukarest ħa direzzjoni nazzjonalista. Barra minn hekk, wara l-1990, l-artefatti kollha tal-Mużew il-ġdid tal-Bdiewa Rumeni bdew jiġu kklassifikati f’kategoriji estetiċi relatati mal-arti. Għalhekk, ix-xarabanks għaddew minn tnaqqis doppju fil-grad: bħala riproduzzjonijiet ta’ oriġinali u bħala li jappartjenu għall-forma tal-arti tar-realiżmu Soċjalista. L-ispinta ħamra ġiet esibita fil-wirja “Ciuma” (“Plague”), u tneħħiet mid-dinja tal-produzzjoni tal-massa billi ġiet modifikata u impliċitament inbidlet f’kitsch, li hija stess hija assoċjata mal-manipulazzjoni tal-emozzjonijiet. Imbagħad intesa, flimkien mal-bust griż.

Ta’ Referenza

Ġibs, toning/verniċ

Id-dimensjoni

61 X 34 x 32 cm (Lenin griż); 52 X 24 x 21 cm (Lenin l-Aħmar)

Numru tal-inventarju

C.Sc-0001, C.Sc-0002

Is-sitwazzjoni

Fil-ħżin

Kreditu tal-immaġni

NMRP tad-drittijiet tal-awtur

Il-brikk huwa mill-bini Rakusch Mill imwaqqa’. Din kienet l-ewwel mitħna f’Celje, fejn iċ-ċereali ġew mitħunin bl-użu tal-enerġija tal-fwar. Il-mitħna nbniet fl-1903 u kienet topera sal-1935. Wara li ngħalaq, il-bini ntuża biex jinħażen ħadid tqil għall-kumpanija kummerċjali Rakusch. L-istruttura tal-briks imponenti tar-Rakusch Mill kienet waħda mill-aktar binjiet rikonoxxibbli f’Celje. Għal aktar minn seklu din kienet portal għall-belt. Mill-2002, il-mitħna abbandunata kienet protetta bħala monument ta’ importanza lokali, iżda nirien li involvew il-bini fl-2014 issiġillaw id-destin tiegħu.

Rakusch Mill kienet ħdejn il-linja ferrovjarja, li jfisser li s-sidien setgħu jġibu ħbub bi prezz baxx minn partijiet oħra tal-Jugoslavja u b’hekk iżommu l-prezz tad-dqiq baxx. Il-mitħna kienet parti mill-kumpanija kummerċjali bl-ingrossa ta’ Rakusch, li fiż-żmien tal-Imperu Awstro-Ungeriż kienet diġà waħda mill-akbar kumpaniji bħal dawn f’din il-parti tal-Ewropa, li kienet tagħmel negozju f’seba’ lingwi. Matul iż-żmien tar-Renju tal-Jugoslavja, huwa ċaqlaq l-attenzjoni kummerċjali tiegħu lejn il-Balkani.

F’għajnejn il-bliet, ir-Rakusch Mill għadda minn ħafna bidliet matul is-snin, minn simbolu ta’ kburija industrijali fil-quċċata tiegħu sal-bini abbandunat u ttraskurat li kien sar f’dawn l-aħħar deċennji. F’Novembru 2014, il-bini mitluq ħa n-nar. Kien hemm ħsara tant serja li l-muniċipalità ta’ Celje ddeċidiet li ma terġax tirrestawraha iżda minflok waqqafha dik l-istess sena. Bl-għajnuna tal-Istitut Sloven għall-Protezzjoni tal-Wirt Kulturali, parti mill-ħidma konġunta ġiet irkuprata mill-Mużew tal-Istorja Reċenti Celje biex tiġi ppreservata għall-ġenerazzjonijiet futuri bħala simbolu qawwi.

Ir-Rakusch Mill kien monument kulturali ta’ importanza lokali, iżda wara li l-bini ġie meqrud bin-nar, il-fdalijiet ma kellhom l-ebda valur. Il-brikk li l-Mużew tal-Istorja Riċenti Celje jżomm fil-kollezzjoni tiegħu seta’ faċilment jispiċċa f’miżbla flimkien mal-bqija tal-fdalijiet tal-fabbrika. Minflok, bħala parti minn kollezzjoni ta’ mużew, il-valur tagħha jiġi ppreservat bħala biċċa wirt kulturali. Is-setgħa tiegħu tinsab mhux biss fil-valur storiku tiegħu bħala parti integrali ta’ wieħed mill-aktar binjiet industrijali importanti f’Celje, iżda wkoll fil-mod kif jixhed il-wirt kulturali u d-destin ta’ monument kulturali li spiċċa bħala ruttam bħala riżultat ta’ manutenzjoni inadegwata.

Ta’ Referenza

Tafal maħmuġ

Id-dimensjoni

60x135x265 mm

Numru tal-inventarju

745: CEL; IS-23489

Dritt tal-awtur

Il-Mużew ta’ Celje tal-Istorja Riċenti

Is-sitwazzjoni

Fil-ħżin

Kreditu tal-immaġni

Matic Javornik

Il-fenomenu tal-massa Disco Polo kiber mis-sottoswol tat-trasformazzjoni politika u ekonomika tal-Polonja wara l-1989. Din kienet reazzjoni minn sezzjoni tas-soċjetà għad-dibattitu inkomprensibbli dwar il-possibbiltajiet ta’ ekonomija kapitalista, filwaqt li kienet ukoll waħda mill-ewwel espressjonijiet ta’ awdaċità kapitalista. Il-kumpaniji tal-produzzjoni Disco Polo kienu fost l-ewwel inizjattivi privati fis-suq tal-mużika, u n-nuqqas ta’ kontroll preżenti dak iż-żmien ħoloq opportunitajiet għal ħafna abbużi fil-forma ta’, pereżempju, piraterija mużikali. Bħala xejra mużikali, estetikament u lirikament, hija ppreżentat l-ideat tal-Pollakki tad-dinja li damu għal: l-awtostradi, il-Punent, il-pajjiżi eżotiċi, l-erotiċiżmu. Fil-fehma tal-kritiċi ta’ dak iż-żmien, dan kien prodott mużikament u lirikament mingħajr valur għall-mases. Bħala prattika kulturali — preżenti fil-festi, fit-tieġ u fil-partijiet tal-istazzjon tat-tifi tan-nar — din tqieset bħala espressjoni tat-togħma ħażina tal-klassijiet aktar baxxi tas-soċjetà Pollakka. Peress li sabuha ta’ valur żgħir, huma wassluha għall-marġini tal-kultura, minkejja l-preżenza mifruxa tagħha, u b’hekk bniet distakk soċjali.

Disco Polo, bħal kwalunkwe prodott ta’ kultura kontemporanja, jopera fl-intersezzjoni ta’ żewġ sferi — l-ekonomija u l-kultura — u bħala tali jista’ jispiċċa jiġi relegat għat-trab. Mhijiex marbuta ma’ postijiet speċifiċi, iżda ma’ sitwazzjonijiet soċjali. Dan joħloq gruppi ta’ parteċipanti li, għal mument qasir, isiru komunità kostitwita madwar li jkollhom gost. Bħala riżultat tal-konfrontazzjoni ta’ mudelli kulturali differenti, Disco Polo — bl-orjentazzjoni pjuttost konservattiva tiegħu — jitlef fil-battalja simbolika kontra t-tendenzi progressivi. Iżda madankollu hija preżenti b’mod ġenerali. Stilistikament, ifakkar fil-Balkani Turbofolk jew Italo Disco 1980s. Madankollu, bħal dawn, ma tidħolx fir-repertorju ta’ kultura għolja.

Il-casettes tal-mużika Disco Polo ġew fil-Mużew bħala parti mill-proġett “Oġġetti ta’ Cult” u l-wirja “Disco Relax” iddedikata għall-fenomenu Disco polo. L-etnografija, minkejja d-dimensjoni storika importanti tagħha, li hija saħansitra aktar aċċentwata f’kuntest ta’ mużew, hija qasam interessat fil-ħajja attwali u ta’ kuljum. Disco Polo kien suġġett ta’ interess fiċ-ċrieki akkademiċi, li ma kienx ta’ għajnuna fil-promozzjoni tal-fehim tiegħu mill-pubbliku ġenerali. Ir-rwol tal-Mużewijiet Etnografiċi huwa li jirrakkontaw storja dwar dinja li hija kemm familjari kif ukoll injorata.

Id-dimensjoni fundamentali li torbot lil Disco polo mal-kunċett usa’ ta’ skart f’dan il-każ hija l-marġinalizzazzjoni u l-kultura ġenerali tal-vjolenza simbolika tapplika għal mudelli kompetituri. F’sistema ġerarkika, il-kultura mingħajr valur u l-manifestazzjonijiet tagħha huma skart, irrispettivament minn kemm persuni jattribwixxu importanza għaliha. Jiġi eliminat mil-mainstream, u jekk ikun preżenti, ikun fil-forma ta’ pastiċċ u karikatura li jirridiplika l-parteċipanti tiegħu.

Ta’ Referenza

Plastik, tejp tal-cassette

Id-dimensjoni

Tul: 10.2 cm; għoli: 64 cm; wisgħa: 0.12 cm.

Numru tal-inventarju

Ebda waħda

Dritt tal-awtur

PME/NEM

Is-sitwazzjoni

Mhux tal-inventarju

Kreditu tal-immaġni

Ritratt ta’ Edward Koprowski

L-Opera kienu ċ-ċikkulati primjum fil-medda ta’ Kraš. Ta’ spiss ingħataw bħala rigal lil persuni akbar fl-età għal okkażjoni speċjali jew biex jgħidu grazzi għall-għajnuna jew favur. Ħafna drabi r-riċevitur tar-rigal lanqas biss jiekol iċ-ċikkulati, iżda jżommhom bl-intenzjoni li jagħtuhom lil xi ħadd ieħor f’okkażjoni oħra. Għalhekk ġew mgħoddija minn persuna għal oħra, pantry to pantry, u kien pjuttost possibbli li l-ħajja tagħhom fuq l-ixkaffa tiskadi qabel ma xi ħadd fil-fatt jiekol iċ-ċikkulati.

Bħal prodotti oħra ta’ Kraš, iċ-ċikkulati ta’ Opera nbiegħu f’dik li kienet il-Jugoslavja, u saħansitra lil hinn minnha — skont l-informazzjoni fil-kaxxa, fl-1976 ingħataw midalja tal-fidda f’Londra.

Il-kaxxa taċ-ċikkulata tal-Opera kienet donazzjoni lill-Mużew tal-Istorja Reċenti Celje. Huwa importanti għall-kollezzjoni tal-mużew bħala oġġett li kien familjari ħafna fid-djar Jugoslavi fis-snin 1970 u 1980. Ħafna nies li kienu jgħixu fil-Jugoslavja fiż-żmien meta Kraš kienu qed jagħmlu ċ-ċikkulata Opera kienu jiltaqgħu magħhom b’xi mod jew ieħor, jew billi ammiraw il-kaxxa fuq l-ixkaffa ta’ ħanut lokali jew jagħtu jew jirċievu ċ-ċikkulata bħala rigal. Għalhekk huwa importanti bħala parti mill-memorja kollettiva u ta’ dak li nsejħulu “Yugo-nostalgia”.

In-nies ġeneralment ma jarmux kaxxa Opera vojta minħabba li kienet sabiħa u lussuża. U kien ukoll kbir biżżejjed biex jintuża għal diversi skopijiet oħra. In-nies użaw il-kaxxa biex jaħżnu dokumenti, ritratti, kartolini u mementos jew oġġetti oħra li kellhom valur emozzjonali partikolari għalihom. Għalhekk, il-kaxxi taċ-ċikkulata Opera kienu se jgħixu f’armarji u f’kexxuni għal snin wara li ċ-ċikkulati kollha kienu spiċċaw.

Ta’ Referenza

Kartun, bellus artifiċjali/adeżiv, stampar

Id-dimensjoni

260x370x37 mm

Numru tal-inventarju

745: CEL; IS-12840

Dritt tal-awtur

Il-Mużew tal-Istorja Riċenti Celje

Is-sitwazzjoni

Fil-ħżin

Kreditu tal-immaġni

Matic Javornik

Din hija konvoluzzjoni partikolari jew akkumulazzjoni ta’ oġġetti, speċjali għall-kwantità u l-volum tal-ħżin tagħha biss. Dan jikkonsisti f’total ta’ 5 314 framment ta’ Schwarzhafner u taċ-ċeramika, li jinħażnu fi kważi 100 kaxxa fuq xulxin li jkopru aktar minn 12 metru lineari fil-maħżen tal-Volkskundemuseum Wien. Skont il-kotba tal-inventarju tal-mużew, il-barrin daħlu fil-kollezzjoni prinċipalment bejn l-1948 u l-1955. Il-barrieri nstabu fil-kapitali Awstrijaka, Vjenna, u f’postijiet fil-provinċja tal-madwar tal-Awstrija t’Isfel. Ma hemm l-ebda referenza dettaljata għal shards individwali. Ma jkun ġie rreġistrat l-ebda pproċessar xjentifiku jew kuratorjali. Il-barrieri individwali kollha ddaħħlu fil-bażi tad-data diġitali fl-2015, inklużi ritratti minn voluntiera tal-mużewijiet.

Il-frammenti ġejjin minn diversi siti, prinċipalment fi Vjenna u fl-Awstrija t’Isfel. Filwaqt li l-informazzjoni dwar il-barrin hija skarsa, xi affarijiet notevoli huma magħrufa dwarhom. Fi Vjenna, pereżempju, is-sit ta’ sejba ta’ Albrechtsrampe huwa ta’ interess partikolari, peress li hemmhekk instabu 149 barriera individwali. F’Marzu 1945, il-belt interna ta’ Vjenna ġiet ibbumbardjata u l-Albrechtsrampe, taraġ grand quddiem il-mużew tal-arti ta’ Albertina, saritlu ħsara kbira. Bħal fi bliet interni oħra meqruda matul it-Tieni Gwerra Dinjija, matul ir-rikostruzzjoni kellhom jittieħdu deċiżjonijiet rivoluzzjonarji dwar l-ippjanar urban u l-infrastruttura. Fl-1949, il-belt ta’ Vjenna ddeċidiet li tqassar l-Albrechtsrampe storika sabiex tiftaħ is-sit għat-traffiku tal-karozzi u tat-tramm. Dan wassal għal protesti mid-diretturi tal-mużewijiet ta’ Vjenna, li fir-rikostruzzjoni raw il-periklu li jintilef sit storiku ta’ “Vjenna Antika”, li jmorru lura għal qabel l-urbanizzazzjoni u l-industrijalizzazzjoni tal-belt.

Għadd kbir ta’ shards ġew introdotti minn Adolf Mais, li kien assistent ta’ riċerka fil-mużew mill-1946. Fil-bidu tal-karriera tiegħu, is-Slavicist, l-etnografu u l-preistoriku mħarreġ kien stabbilixxa l-għan tiegħu li jibni kollezzjoni komprensiva ta’ sejbiet Awstrijaċi taċ-ċeramika sabiex ikun jista’ joħloq “stampa vera tal-passat tagħna” bbażata fuq frammenti ta’ kultura materjali. Għal dan l-għan, huwa ġabar ċineg taċ-ċeramika minn diversi postijiet fi Vjenna (eż. sejbiet minn attivitajiet ta’ tqegħid ta’ kejbils jew ta’ skavar) u fl-Awstrija t’Isfel (eż. sejbiet minn riċerka f’insedjamenti deżertati) u ġabhom fil-Volkskundemuseum. L-abbundanza ta’ barrin, li kellhom jinġabru b’mod sistematiku, kienet intiża sabiex tippermetti l-paragun u l-klassifikazzjoni tal-ħajja storika ta’ kuljum.

Il-kwistjoni ta’ “trash jew teżor” tqum f’diversi sensi fir-rigward ta’ din il-konvoluzzjoni. L-ewwel nett, il-barrieri tabilħaqq ma għadhomx jintużaw; dawn huma oġġetti miksura u mhux utilizzabbli li ġeneralment jissejħu skart. L-inklużjoni tagħhom fil-kollezzjoni tal-mużewijiet, madankollu, għal darb’ oħra saret riżorsa potenzjalment prezzjuża bis-setgħa li titfa’ dawl fuq il-ħajja ta’ kuljum tan-nies. Dawn setgħu taw lill-mużew pożizzjoni speċjali bħala post ta’ ġbir u riċerka fil-futur. Il-fatt li l-barrin baqgħu ma ntużawx għal kważi 70 sena jpoġġihom f’dik li probabbilment hija kategorija tipika ta’ mużewijiet intermedji.

Ta’ Referenza

Frammenti ta’ ċeramika u ta’ fuħħar iswed fil-biċċa l-kbira mhux igglejżjati

Numru tal-inventarju

ÖMV/47025 sa ÖMV/47147

Dritt tal-awtur

© Volkskundemuseum Wien

Is-sitwazzjoni

Fil-ħżin

Kreditu tal-immaġni

© Christa Knott, Volkskundemuseum Wien; © Carina Neischl, Volkskundemuseum Wien

Huwa replika iżgħar ta’ xogħol ħafna akbar (310 x 451 cm) miżbugħ fl-1952 minn Gábor Miklóssy (1912–1998) li juri l-istrajk tal-ħaddiema ferrovjarji ta’ Grivița ta’ Frar 1933, avveniment storiku fl-istorja tal-moviment tax-xogħol Rumen. Ir-replika kienet miżbugħa wkoll minn Miklóssy fis-snin 1950. Dan l-eżempju dinamiku ta’ realiżmu soċjalista juri 52 individwu, inkluż l-elettriċista Gheorghe Gheorghiu-Dej (1901–1965), l-Ewwel Segretarju futur tal-Partit Komunista Rumen (1945–1965) u l-Prim Ministru tar-Rumanija. Matul ir-reġim ta’ Gheorghiu-Dej, il-pittura ġiet imfaħħra b’mod wiesa’. Din ġiet esibita fil-Wirja Annwali tal-Arti (1952) u kienet parti mill-wirja permanenti fil-Mużew RPR tal-Art

Grivița 1933 ikkontribwiet b’mod sinifikanti għall-kult tal-personalità madwar Gheorghe Gheorghiu-Dej. Il-pittura oriġinali, li turi mument storiku fl-istorja tal-moviment tax-xogħol ta’ bejn il-gwerra, ġiet esibita fil-Biennale tal-Arti ta’ Venezja (1954), u kisbet fama internazzjonali.

Bħala tali, intużat ukoll minn partiti komunisti oħra fl-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant għal skopijiet ta’ propaganda ta’ wara l-gwerra. Replika ġiet prodotta fis-snin 1950 fuq talba tal-Mużew tal-Partit Komunista Ungeriż u bħalissa hija esibita fil-Mużew tal-Istorja Nazzjonali f’Budapest. Ir-replika miżmuma fil-maħżen fil-Mużew Nazzjonali tal-Bdiewa Rumeni, ġiet esibita fi Brussell fil-Wirja “Perspettivi” tal-Europalia tal-2019.

Ir-replika ta’ Grivița 1933 kienet parti mill-wirja permanenti tal-Mużew tal-Istorja tal-RCP (ro. Partidul Comunist Român — en. Il-partit Komunista Rumen) il-Mużew tal-Istorja. Fl-1990, il-Mużew Nazzjonali tal-Bdiewa Rumeni wirtet kemm din il-kollezzjoni, kif ukoll dik tal-eks Mużew Sovjetiku Lenin-Stalin li kien jinsab f’Bukarest bejn l-1955 u l-1966. Hija żammet biss parti żgħira mill-kollezzjonijiet li ntirtu. Fost l-oġġetti magħżula hemm madwar 80 pittura, ħafna minnhom ispirati mir-realiżmu soċjalista, inklużi kopji ta’ pitturi Sovjetiċi kif ukoll xogħlijiet Sovjetiċi jew Rumeni oriġinali, li issa jiffurmaw l-akbar kollezzjoni ta’ arti tar-realiżmu soċjalista fir-Rumanija. Il-Mużew iżommhom fil-ħażna u rarament jurihom.

Matul ir-reġim ta’ Ceaușescu (1965–1989), Grivița 1933 gradwalment niżlet f’oskurità. Fis-snin 1970, ir-replika tneħħiet mill-wirja permanenti fil-Mużew tal-Istorja tal-PCR u l-oriġinal tneħħa mill-wirja permanenti fil-Mużew tal-Arti tal-SRR (ro. Republica Socialistă Română — en. Ir-Repubblika Soċjalista tar-Rumanija), u nbela’ b’mod irrimedjabbli fil-faċilità ta’ ħżin tagħha. Wara l-1990, ir-replika kellha tinstab ukoll fil-ħażna flimkien ma’ pitturi oħra tal-iskola tar-realiżmu soċjalista. Illum, għadd ta’ repliki ta’ Grivița 1933 huma inklużi f’kollezzjonijiet miżmuma minn tliet mużewijiet tal-arti Rumeni iżda mhumiex faċilment aċċessibbli, peress li saru parti minn wirt dejjem aktar skomdu.

Ta’ Referenza

Żejt fuq it-tila

Id-dimensjoni

127 X 194 cm (L x l, mingħajr qafas)

Numru tal-inventarju

C.IT-0016

Dritt tal-awtur

Musée national du Paysan Roumain

Is-sitwazzjoni

Réserve

Kreditu tal-immaġni

Vladimir Bulza/© Mużew Nazzjonali tal-Bdiewa Rumeni