Lutowa rewolucja z 1917 r., która obaliła monarchię, zjednoczyła antytarystyczną opozycję od liberalistów do socjalistów, przyjmując ideały rewolucji francuskiej z 1789 r. W 1917 r. roszczenia stały się bardziej radykalne, a pomysły demokratycznej republiki zostały zastąpione apelami radzieckich o bezpośrednie rządy – za pośrednictwem rad pracowników i zastępców żołnierzy.
Ponadto w dniu 7 listopada 1917 r. (lub 25 października 1917 r. według kalendarza Juliana, który był wówczas stosowany w Rosji) Bolszewicy, którzy pierwotnie byli członkami i zwolennikami radykalnej frakcji w rosyjskiej Socjaldemokratycznej Partii Pracy, przejęli kontrolę w Petrogradzie i obalili rosyjski rząd tymczasowy, który był u władzy po uchyleniu Tsara Nicholasa II, ale okazał się nieskuteczny. Ustanowiono Radę Związków Ludowych nowo ogłoszonej rosyjskiej Federacyjnej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej.
Rewolucja październikowa z 1917 r. miała ogromny wpływ na historię Rosji, Europy i świata w XX wieku. Doprowadziło to do utworzenia systemu komunistycznego, który od dziesięcioleci był postrzegany przez wielu Europejczyków jako alternatywa dla faszyzmu, ale także dla demokracji parlamentarnej i liberalnej gospodarki rynkowej.
Zarówno komuniści („bolszewicy” albo „czerwoni”), jak i ich przeciwnicy („biali”) stosowali terror jako narzędzie walki. Pod koniec 1918 r. bolszewicka Rada Komisarzy Ludowych wydała dekret „o czerwonym terrorze”, który przewidywał rozstrzeliwanie białoarmistów i więzienie „wrogów klasowych” w obozach koncentracyjnych.
Zwycięstwo komunizmu w Rosji obudziło w całej Europie obawy i nadzieje, że rewolucja socjalistyczna rozprzestrzeni się poza granice Rosji. Nie, ale na całym kontynencie doszło do kilku wstrząsów komunistycznych, czasami przy bezpośrednim wsparciu radzieckim, np. w Finlandii i na Łotwie. Wiele osób ponosi śmierć w wojnach domowych wywołanych przez te niepokoje. Jednak poza obszarem, na którym w 1922 r. powstał Związek Radziecki, rewolucja komunistyczna nie powiodła się.
Ideologia Marksistowskia została wykorzystana do legitymizacji reżimu w ZSRR, który spowodował miliony ofiar śmiertelnych. Dążąc do stworzenia „nowego radzieckiego Mana”, pozbawił ludzi podstawowych wolności i praw oraz interweniował w ich własną prywatność. Władimir Ilyich Ulyanov, znany jako „Lenin” (1870–1924), był główną postacią rewolucji październikowej w 1917 r., która doprowadziła do utworzenia państwa jednopartyjnego z wiodącą rolą partii Bolszewiku. Po śmierci w 1924 r. Lenin stał się kultem osobowości w Związku Radzieckim, a Marksizm-Leninizm stał się oficjalną doktryną totalitarnego reżimu.
Po wzroście władzy Stalin pod koniec lat 20. XX wieku system ten stał się jeszcze bardziej represyjny niż wcześniej. Do śmierci Stalina w 1953 r. miliony osób w ZSRR wysłano do obozów w Gulagu, padły one ofiarą masowej deportacji i głodu spowodowanego przymusową kolektywizacją lub zostały poddane innym formom prześladowania. Pod względem geopolitycznym rewolucja rosyjska spowodowała wzrost ZSRR jako totalitarnego supermocarstwa konkurującego ze Stanami Zjednoczonymi o światową przewagę.
