Tnaqqis tal-iskart

Fil-belt ta’ Žalec hemm dar ta’ 130 sena li teħtieġ rinnovazzjoni li biddlet is-sidien xi snin ilu. Din inxtrat minn Andrej Fideršek, li beda r-rinnovazzjoni bl-għan li joħloq “dar mingħajr skart”. Huwa jixtieq juża mill-ġdid kemm jista’ jkun materjali eżistenti u jarmi l-inqas possibbli, bl-għan li jitnaqqas l-impatt ambjentali, peress li l-kostruzzjoni hija waħda mill-akbar piżijiet fuq l-ambjent. Il-pjan ta’ rinnovazzjoni b’viżjoni għal għajxien aktar sostenibbli rebaħ premju mill-Bauhaus Ewropea l-Ġdida.

L-impjant ta’ Dăbuleni nfetaħ fis-snin 1970 biex jipproduċi pipelines għas-sistema ta’ tisqija Sadova-Corabia matul il-perjodu tas-soċjaliżmu tal-istat. Kienet waħda mill-aktar fabbriki Rumeni moderni, bl-użu tat-teknoloġija u l-għarfien espert Brittaniċi għal kważi 10 sena. L-impjant għalaq fis-snin 1990 hekk kif is-sistemi ta’ tisqija ma baqgħux jintużaw.

Ion Giugal ħadem bħala weldjatur mill-1972, u kompla jagħmel dan wara r-rivoluzzjoni tal-1989. Eċċess jew ruttam tal-metall jew tal-gomma mill-manifattura tal-pajpijiet inbiegħ lill-ħaddiema, u għadd ta’ oġġetti magħmula minn dan il-materjal għadhom f’kundizzjoni li jaħdmu fil-bitħa tiegħu.

“Skart Żero” u “Inqas Skart” huma kunċetti estremament importanti fi żmien ta’ kriżijiet ambjentali. Kif jirriżulta, ħafna snin ilu, is-soċjetajiet diġà ħadmu fil-biċċa l-kbira tagħhom b’mod sostenibbli mingħajr ma ġġeneraw ammonti kbar ta’ skart, u minflok ma pproduċew oġġetti ġodda, huma sewwew, ikkunsidraw u rranġaw oġġetti qodma, u b’hekk naqqsu l-ħtieġa li jipproduċu oħrajn ġodda. L-iskart tat-tessuti huwa problema enormi għall-pjaneta tagħna. L-għadd ta’ ħwejjeġ prodotti li qatt ma jintlibsu huwa enormi. Xi drabi ta’ min wieħed iħares lura fiż-żmien u jkun ispirat minn kif il-prodotti individwali ġew ivvalutati, ikkurati u użati mill-ġdid.

Mużew jiġġenera, jiġbor u jippreserva. Din il-preservazzjoni ssir l-aktar b’mod sigriet iżda hija kruċjali jekk l-oġġetti jridu jgħaddu għand il-ġenerazzjonijiet futuri u jiġu studjati u murija fil-futur. “Konservazzjoni preventiva” tfisser it-tfassil tal-ispazju tal-wirja b’tali mod li l-ewwel nett jiġi evitat li ssir ħsara. Wara kollox, il-prevenzjoni hija aħjar mill-kura. L-indirizzar tal-kawżi u mhux biss tas-sintomi ta’ ħsara fl-oġġetti jipproteġi l-oġġetti u l-ġbir u għalhekk huwa sostenibbli fl-aspetti kollha. Il-protezzjoni kontra l-ħsara tfisser ukoll li jintefqu inqas riżorsi u li jiġi prodott inqas skart fit-tul.

Dan ir-rapport bil-vidjo jikkonsisti f’intervista mal-kumpanija intermuniċipali Intradel, li tiġbor u timmaniġġja l-iskart domestiku f’ 72 mill-84 muniċipalità fil-provinċja ta’ Liège fil-Belġju. Il-maniġer Jean-Jacques De Paoli jiddeskrivi kif il-missjoni ta’ Intradel żviluppat sa mill-ħolqien tagħha fl-1979. Illum, il-kumpanija intermuniċipali qed timmira għal “skart żero”, b’firxa ta’ attivitajiet biex jitnaqqas l-ammont ta’ skart għal kull abitant fil-provinċja ta’ Liège. L-intervista saret mid-Dipartiment tar-Riċerka tal-Mużew tal-Ħajja ta’ Walloon bħala parti mill-wirja temporanja tiegħu “Orto. L’expo qui fait le tri”.

Dawn huma detettivi “infirifling”, bħala ġurnalist ladarba jissejħu, li jfittxu ħjiel li jistgħu jintraċċawhom lura lejn it-trasgressuri f’dak li għandu x’jaqsam mal-immaniġġjar tal-iskart. Benoit Vandevelde jispjega kif inhu x-xogħol ta’ spettur tat-trash.

F’dan il-filmat, naraw li dawk li jittrattaw mal-qasam tal-ġestjoni tal-iskart isiru jafu l-belt tagħhom b’mod partikolari u s-soċjetà b’mod ġenerali, bħalma jagħmlu t-tebologi.

Jekk id-drawwiet tal-konsum tagħna — bħad-dieta, l-iġjene u l-prodotti għall-kura tas-saħħa — jistgħu jgħidu xi ħaġa dwar il-mod kif ngħixu... allura, ma nistgħux nwarrbu?

Ġiet stabbilita inizjattiva importanti bħala parti mill-wirja speċjali “Data ta’ skadenza”: il-kondiviżjoni tal-ikel.

Il-kondiviżjoni tal-ikel hija prattika bbażata fil-komunità, sostenibbli u rispettuża li ssalva oġġetti tal-ikel ta’ valur mill-bin!

L-inizjattiva titlob li tintemm il-kultura tar-rimi u l-imballaġġ superfluwu u li l-ikel żejjed jintuża tajjeb.

Din hija intervista ma’ Sabine Meunier, ambaxxatur mingħajr skart f’La Louvière, il-Belġju. Hija titkellem dwar il-vjaġġ tagħha lejn skart żero, mill-bidu tentattiv tagħha u żbalji bikrija, u kif timmaniġġja dan l-istil ta’ ħajja ġdid mal-familja tagħha. L-intervista saret mid-Dipartiment tar-Riċerka tal-Mużew tal-Ħajja ta’ Walloon bħala parti mill-wirja temporanja tiegħu “Orto. L’expo qui fait le tri”.

X’nafu fil-verità dwar l-iskart li ħareġ bil-proliferazzjoni tal-massa ta’ prodotti mestrwali li jintremew wara s-snin 1950? F’din is-sensiela, seba’ intervisti jipprovdu għarfien differenti ħafna dwar is-suġġett tal-iskart mestrwali. F’dan l-episodju, nistaqsu lil Larissa Copello mill-NGO “Zero Waste Europe” x’inhuma l-problemi ewlenin bi prodotti mestrwali li jintremew wara l-użu u kif dawn jistgħu jiġu solvuti. Hija tgħidilna dwar l-elementi bażiċi tax-xogħol tagħha u l- “Manifest Bloody”. Barra minn hekk, hija tqajjem il-mistoqsija: x’jista’ jinbidel jekk l-irġiel ikunu jistgħu jimmestraw?