An Eoraip a Mhúnlú

Tugann na saothair a rinne tíreolaithe sa chianaois, ar nós Claudius Ptolemy (c.90-c.170 CR, nó Comh-Ré), sracfhéachaint dúinn ar an léargas a bhí acu ar an domhan ag an am. Ní léirítear ach codanna den Eoraip, den Áis agus den Afraic Thuaidh sna saothair sin. Bhain Ptolemy úsáid as córas comhordanáidí le suíomh a thabhairt d’áiteanna ar leith. Lean daoine de léarscáileanna Ptolemy a úsáid mar bhunús do chartagrafaíocht na hEorpa níos déanaí ná an 15ú hAois.

Léarscáil den domhan i dtíreolaíocht Ptolemy
An Iodáil, ca. 1454
Ioannis Rhosos
Lámhscríbhinn le léaráidí
Macasamhail
Biblioteca Nazionale Marciana, an Veinéis, an Iodáil

Is minic a tugadh neamhaird ar chruinneas geografach sna léarscáileanna a rinneadh sa Mheánaois i bhfabhar teachtaireachtaí agus siombalachas Críostaí. Le linn na hAthbheochana, léiríodh ilchríoch na hEorpa i gcruth na Maighdine Mhuire: chun féiniúlacht Chríostaí na hEorpa a chur in iúl.

An Eoraip léirithe mar an Mhaighdean Mhuire
Basel, an Eilvéis, (1588) 1628
Tógtha ó “Cosmographia” Sebastian Münster (1488–1552)
Áras Stair na hEorpa, an Bhruiséil, an Bheilg

Go hiondúil is í ár n-áit chónaithe a mhúnlaíonn an léargas a bhíonn againn ar an domhan. Tá sé seo le feiceáil go rí-shoiléir ar léarscáileanna den domhan a rinneadh lasmuigh den Eoraip; áit a mbíonn cuma bheag agus i bhfad i gcéin ar mhór-roinn na hEorpa.

Léarscáil den domhan
An tSín, 2012
SinoMaps Press
Áras Stair na hEorpa, an Bhruiséil, an Bheilg

Ba íomhá í Europa ag marcaíocht ar dhroim Zeus a d’fheictí arís is arís eile ar cheirmeacht, ar shaothair mhúrealaíne agus ar mhósáicí sa domhan Gréag-Rómhánach. Chuir easpórtáil vásaí Gréagacha le forleathnú an mhiotais freisin.

Europa ag marcaíocht ar an Tarbh
Ó theampall Y, Selinunte
An tSicil, ca. 580-560 RCR
Macasamhail de Mheatóp
Museo Archeologico Regionale Antonio Salinas, Palermo, an Iodáil

Is minic a úsáidtear miotas Europa chun tuairimí a chur in iúl maidir le polaitíocht na hEorpa. Síneann a leithéid de léiriúcháin thar raon ábhar, ó na hiarrachtaí ar phan-Eorpú a rinneadh ag tús an 20ú hAois go huafáis agus foréigin i gcogaí uafásacha.

“Barbaropa”
An Ghearmáin, 1947
Heinz Trökes (1913–1997)
Olaphictiúr ar chanbhás
Áras Stair na hEorpa,
An Bhruiséil, an Bheilg

De réir léirithe a rinneadh ó shin ar mhiotas Europa, is siombail de lánpháirtiú na hEorpa é. Tá sé le fáil i bhfoirm chomhartha uisce ar airgeadra, agus ina theannta sin, baintear leas as chun saincheisteanna cosúil le géarchéim an Euro a léiriú.

“Géarchéim lárshaoil na hEorpa”
The Economist, Londain, an Ríocht Aontaithe, 31 Bealtaine 1997
Satoshi Kambayashi
Áras Stair na hEorpa, an Bhruiséil, an Bheilg

Óna bunús sa Mheánoirthear, leath an Chríostaíocht amach ar fud na hEorpa uile go dtí go raibh an-tionchar aici agus go raibh sí ina sainghné de shibhialtacht an ‘Iarthair’. Sa lá atá inniu ann, léiríonn luachanna, traidisiúin agus cultúr na hEorpa an oidhreacht fhada Chríostaí sin fós.

Figiúr snoite de Phápa
Eaglais Naomh Martin, Utrecht, an Ísiltír, an 15ú haois déanach.
Dair
Músaem Catharijneconvent, Utrecht, an Ísiltír

Ba chor cinniúna í ‘Ré na hEagnaíochta’ san ochtú haois déag i bhforbairt chultúrtha agus pholaitiúil na hEorpa. Agus béim á chur aici ar luach an réasúin agus ar smaointeoireacht réasúnach, spreag sí forbairt shuntasach san eolaíocht, san fhealsúnacht, sa tsochaí agus sa pholaitíocht.

Ciclipéid Diderot agus d’Alambert
Páras, an Fhrainc
1751-1772
Áras Stair na hEorpa, an Bhruiséil, an Bheilg

Is cineál rialtais é an daonlathas a thugann féinchinntiúchán do shaoránaigh, le cinntí polaitiúla á ndéanamh bunaithe ar thromlach na ndaoine. Ba sa fichiú haois den chéad uair a scaip daonlathais na hEorpa cearta vótála ar gach saoránach fásta.

Ballóid chun Themistocles a roghnú i gcomhair deoraíochta
An Aithin, an Ghréig
5ú hAois RCR
Cré
ΜουσείοΑρχαίαςΑγοράς/ Músaem an Agora Ársa, an Aithin, an Ghréig.

Tá cuimhne suibiachtúil agus faoi anáil cúinsí. Tá dialann Anne Frank, cailín óg Giúdach faoi cheilt in Amstardam i rith fhorghabháil na Naitsithe, tar éis cáil dhomhanda a shroicheadh. Is féidir le fianaisí mar seo, a phearsantaíonn stair, níos mó a insint dúinn uaireanta fúithi ná anailís staireagrafach.

Het Achterhuis”/ “Dialann Cailín Óig
Anne Frank (1929-1945)
Amstardam, an Ísiltír, 1947
Áras Stair na hEorpa, an Bhruiséil, an Bheilg

Braitheann cuimhne ar chomhthéacs stairiúil. Uaireanta spreagann sí díoltas, uaireanta eile treoraíonn sí an tslí chun athmhuintearais. Sheas an tráth an-siombalach ag an gcomóradh seo ar an gCogadh Mór ar ar fhreastail François Mitterrand agus Helmut Kohl do dheireadh an naimhdis stairiúil idir an Fhrainc agus an Ghearmáin.

Comóradh ar Chomhchath Verdun
Verdun, an Fhrainc, 22 Meán Fómhair 1984
Grianghraf
Axel Springer Syndication, Beirlín, an Ghearmáin

Is féidir cuimhne a ionramháil le glanadh agus bonn a bhaint. Is sainmharc na réimeas ollsmachtach ‘aerscuabadh’ daoine áirithe ón stair. Tar éis do Leon Trotsky agus Lev Kamenev teacht salach ar Joseph Stailín tar éis 1929, baineadh iad den ghrianghraf íocónach de Leinín inar thug sé óráid.

Trotsky agus Kamenev taobh le Leinín agus ar ball, bainte as an ngrianghraf ag na cinsirí
Moscó, Poblacht Shóivéadach Chónaidhmitheach Shóisialach na Rúise, 5 Bealtaine 1920 / tar éis 1929
Grianghraf / Grianghraf Athraithe go Cam
Getty Images, Amstardam, An Ísiltír