Tráth chomóradh 75 bliana dheireadh an Dara Cogadh Domhanda, d’óstáil Áras Stair na hEorpa díospóireacht bheo, ‘An Eoraip/na hEorpa a tháinig chun cinn in 1945’, inar léiríodh tionchair láithreacha agus fhadtéarmacha an chogaidh. D’iarramar ar cheathrar cainteoirí ó gach cearn den Eoraip machnamh a dhéanamh ar an tírdhreach polaitiúil san Eoraip tar éis an chogaidh, chomh maith leis an eagla agus an dóchas atá ann i measc na sochaithe éagsúla. De réir mar a tháinig an díospóireacht chun cinn, moladh do lucht féachana ó gach cearn den domhan a gcuid ceisteanna a phostáil do na painéalaithe, a chuir tús, i measc pointí eile, le roinnt plé spéisiúil maidir le hinscne agus maidir leis an gCogadh Fuar i ndáil leis an Dara Cogadh Domhanda.
Is ceist chasta é comóradh a dhéanamh ar dheireadh an chogaidh san Eoraip. Cé go dtugann an ócáid sin le chéile go teoiriciúil mar Eorpaigh, roinneann sí sinn freisin mar gheall ar na bealaí agus na dátaí éagsúla a dhéanaimid an t-imeacht seo a chomóradh ar an leibhéal náisiúnta. Bhí na bealaí sainiúla chun Lá na mBainne a chomóradh le feiceáil go háirithe sa díospóireacht mar a mhínigh an tOllamh Olga Malinova ó Ardscoil Eacnamaíochta na hOllscoile um Thaighde Náisiúnta i Moscó, mar gheall ar an deacracht agus an drogall a bhí ann an bua mar gheall ar thráma a chomóradh, nach lá saoire náisiúnta san Aontas Sóivéadach a bhí sa 9 Bealtaine ar feadh i bhfad. Dá bhrí sin, rinne saoránaigh Shóivéadacha Lá an Bhua a chomóradh go príobháideach. Ós rud é go raibh cathanna fós ar siúl sa tSlóivéin suas go dtí an 15 Bealtaine, tá difríocht ann freisin sa tSlóivéin maidir le Lá an Bhua a chomóradh.
An Eoraip ina fothracha
Nuair a tháinig deireadh leis an Dara Cogadh Domhanda, bhí an Eoraip ina fothracha. Ba ghá cathracha iomlána a atógáil, mar aon le bonneagar sochaíoch. Seans nach bhfuil sé chomh soiléir céanna do lucht féachana nua-aimseartha ná an tráma mothúchánach a tháinig chun cinn leis an gcogadh. Rinneadh teaghlaigh a dhíbirt agus a scaradh, agus ciondáil á dhéanamh acu ar an ocras, agus bhí easpa dídine forleathan ar fud fhormhór na hEorpa. Le linn na díospóireachta, tharraing an tOllamh Tatjana Tönsmeyer ó Ollscoil Wuppertal aird ar an bhfíoras gur fhág na cúinsí sin go raibh daoine ag teacht salach ar a chéile go mothúchánach le linn na forghabhála. Nuair a tháinig deireadh leis an gcogadh, bhí daoine ar fud na mór-roinne ag mothú sonais agus áise, ach ag an am céanna tháinig mothúcháin tráma, scaoll morálta agus fiú díoltais chun cinn freisin. D’fhág castacht na mothúchán sin go raibh sé deacair téarnamh mothúchánach agus leigheas a fháil le linn na tréimhse ina dhiaidh sin.
Is díol spéise é go raibh an bealach ann do roinnt naisc láidre ar fud na hEorpa leis an margadh mothúchánach seo. Ar an iomlán, dúirt an tOllamh Pieter Lagrou, Université Libre de Bruxelles, gurb é ceann de thorthaí an chogaidh na naisc láidre chomhroinnte idir dídeanaithe easáitithe. Bhraith dídeanaithe ó gach cearn den Eoraip go tobann go raibh nasc domhain eatarthu. Nasc nach mbeadh ar eolas acu murach an taithí chomhroinnte agus an tráma a bhí acu.
Ról na mban
Nuair a cuireadh ceist faoin ról a bhí ag mná le linn an chogaidh, chuir an tOllamh Tatjana Tönsmeyer in iúl go raibh easpa fear ar an leibhéal áitiúil sa tsochaí le linn an chogaidh. Cé acu a dréachtaíodh na fir do na hairm nó a cuireadh i bpríosún thar lear iad, bhí fir as láthair, a bheag nó a mhór, ó shochaithe sibhialta ar fud na hEorpa. Dá bhrí sin, ghlac mná seilbh ar obair a rinne fir go traidisiúnta, amhail saothar láimhe. Tá tuilleadh díospóireachta i gceist i dtaobh an raibh fíorfhuascailt ann do mhná mar gheall ar an gcogadh.
Bhíothas ag súil go láidir gur cheart do shochaí níos córa teacht as iarrachtaí cogaidh na saoránach uile, agus dá bhrí sin tacaíocht níos mó a thabhairt d’aistriú i dtreo an gheilleagair shóisialta. I roinnt mhaith tíortha bhí comhaontú comhchoiteann ann nach bhféadfadh ach stát láidir a bheith ar thús cadhnaíochta tríd an ngéarchéim agus trí atógáil na hEorpa. Tríd is tríd, thacaigh rialtais ón dá thaobh den speictream polaitiúil le stát níos láidre. Tar éis blianta de ghanntanas agus ciondáil, bhí méadú ag teacht ar chláir shóisialta de réir mar a bhí na tíortha ag streachailt chun a mbonn agus cúram a fháil ar ais dá saoránaigh. Réitigh sé sin an bealach do shochaí níos cothroime san Eoraip.
COVID i gcomhthéacs an Dara Cogadh Domhanda
Nuair a cuireadh ceist air faoi na cosúlachtaí idir na blianta iarchogaidh agus an staid reatha san Eoraip agus muid ag déileáil le paindéim COVID-19, thug an painéal díospóireachta dá aire go bhfuil muinín i stát láidir ar cheann de na cosúlachtaí atá eatarthu. Glactar le rialacha agus rialacháin de réir mar a dhéileálann rialtais na hEorpa leis an bpaindéim atá ar siúl faoi láthair, ach de réir mar atá cúrsaí ag teacht faoi smacht, tá imní ag dul i méid faoi theorainneacha na saoirse pearsanta. Ós rud é go bhfuil an Eoraip ag oscailt suas de réir a chéile, ní hamháin a sochaithe agus a teorainneacha, is léir an tábhacht a bhaineann le straitéisí agus pleanáil — ach coincheap eile atá ag teacht leis na blianta iarchogaidh.
Nuair a thug rannpháirtithe na díospóireachta a ráitis deiridh, thug an tOllamh Pieter Lagrou dá n-aire go bhfuil daoine ag fanacht leis an nóiméad mór réabtha céanna ó bhí 1945 ann a ligfeadh don domhan tús a chur leis an nua. D’fhéadfadh an phaindéim atá ann faoi láthair, go pointe áirithe, an deis a thabhairt idirphlé nua a dhéanamh idir sochaithe na hEorpa agus an stát, agus tionchar fadtéarmach comhchosúil a bheith aici ar ár stair agus atá ag an Dara Cogadh Domhanda.