Eoraip á samhlú — Cad a d’fhoghlaimíomar?

Cad is féidir leis an stair a mhúineadh dúinn faoinár bhfís don todhchaí?

Ó mhí an Mheithimh 2021 ar aghaidh, tá sraith léachtaí ar líne ar bun ag Áras Stair na hEorpa le scoláirí staire agus eolaíochtaí sóisialta a bhfuil cáil idirnáisiúnta orthu. Sa tsraith léachtaí dar teideal ‘Eoraip á samhlú’, pléann gach léacht forbairt stairiúil nó téama ar féidir leis solas a chaitheamh ar ghnéithe d’fhéiniúlacht na mór-roinne nó d’fhéiniúlachtaí na mór-roinne, agus chun léargas a thabhairt ar na dúshláin atá ann faoi láthair. Tá an tsraith sin á heagrú mar fhreagairt ar an gComhdháil ar Thodhchaí na hEorpa (CoFoE), tionscnamh trasnáisiúnta i bhformáidí éagsúla atá á reáchtáil ag Parlaimint na hEorpa, ag an gComhairle agus ag an gCoimisiún. Cuimsíonn an tsraith dhá léacht déag, táimid nach mór leath bealaigh tríd an tsraith Eoraip á samhlú, agus beidh an cúigiú léacht ar siúl an 21 Nollaig.

Cloíonn na léachtaí le spiorad oscailte rannpháirteach an CoFoE. Bíonn beoshruthú ar fáil ag gach uile chaint ar ár gcainéal YouTube. Tugann sé sin deis do chuairteoirí roimhe seo agus do lucht féachana nua san Eoraip agus in áiteanna eile ceisteanna agus tuairimí a tharraingt anuas i bhfíor-am.

Go cuí, thosaigh ár sraith an 22 Meitheamh le caint le Ivan Krastev dar teideal ‘Conas atá an Eoraip ag athrú COVID-19 mar is eol dúinn í?’ D’áitigh bunaitheoir Lárionad Shóifia do Straitéisí Liobrálacha ‘gur láidre ná riamh an uair a dhún an Eoraip a teorainneacha, gur éirigh an bhraistint go raibh sí ag maireachtáil in Eoraip choiteann níos láidre ná riamh’ toisc gur thosaigh daoine thar theorainneacha ag cur a dtaithí ar an bpaindéim i gcomparáid le chéile. Agus é ag cur síos ar COVID-19 mar ‘uair dhéimeagrafach na hEorpa’, anuas air sin phléigh sé an chaoi gur oscailt súl a bhí sa phaindéim ar na hiarmhairtí a d’fhéadfadh a bheith ag daonra atá ag dul in aois. Nuair a chuir rannpháirtí ceist air lena raibh sé ag súil le haghaidh an CoFoE, d’iarr Krastev go mbeadh dioscúrsa níos soiléire ann ón mBruiséil, agus thug sé an freagra seo ‘d’fhéadfaimis iarracht na léachtaí seo a úsáid chun rudaí a dhéanamh ar bhealach difriúil, ach chun dlisteanú éagsúil a thabhairt do bheartais freisin...Ní hé beartas an rialtais amháin atá ar siúl ag an rialtas ach an teanga lena ndeánann sé beartais áirithe a dhlisteanú.’

Thug an tOllamh Markéta Křížová ó Ollscoil Charles, Prág, an dara léacht ar an 21 Meán Fómhair, inar phléigh sí an tionchar a bhí ag an gcóilíneachas ar fhéiniúlacht na hEorpa. D’áitigh sí gur chuidigh an leathnú thar lear ón 15ú — 18ú haois le coincheapa na hardchéimíochta ciníche a chruthú, léirigh an tOllamh Křížová an chaoi gur thug taiscéalaithe agus daoine domhainmhachnaimh sainmhíniú ar fhéiniúlacht Eorpach mar chultúr ‘sibhialta’ i gcodarsnacht leis na stíleanna maireachtála atá in ainm is a bheith cúlánta agus barbartha i gcás daoine áitiúla i gCríocha Mheiriceá agus san Afraic: ‘Níl stair choilíneach na hEorpa thart go cinntitheach. Tá sé fós mar chuid den taithí Eorpach.’

Thug an tOllamh Kerry Brown ó Choláiste an Rí Londain an tríú léacht ‘Eoraip á samhlú’ ar an 19 Deireadh Fómhair. Scrúdaigh sé an chaoi gur forbraíodh braistintí éagsúla an Iarthair maidir leis an tSín thar 800 bliain, mhínigh sé ‘go bhfuil an caidreamh bunaithe ar stair fhada chasta, stair nár scríobhadh riamh i gceart...Is é an tionscadal atá agam ná an forléargas sin a scríobh.’ Léirigh an tOllamh Brown chomh maith go raibh difríocht ghéar idir taithí Iarthar na hEorpa agus taithí Oirthear na hEorpa leis an tSín mar gheall ar oidhreacht an Chumannachais.

Nuair a chuir rannpháirtí ceist ar an gcaoi go bhféadfadh an Eoraip caidreamh tairbheach a bheith aici leis an tSín, d’fhreagair sé go bhfuil dhá dhioscúrsa i gcodarsnacht lena chéile á gcur in iúl ag an am céanna; ceann amháin ag trádáil leis an gcumhacht sin agus comhar i ndáil leis an athrú aeráide, agus ar an taobh eile maidir le cáineadh a dhéanamh ar sháruithe ar chearta an duine agus na forbairtí is déanaí i Hong Cong agus in Xinjiang. Is féidir a thuiscint go bhfuil insint dhearfach agus dhiúltach ann ag an am céanna ar fud chaidreamh 800 bliain na hEorpa leis an tSín, agus tháinig sé chun cinn mar gheall ar an stair sin.

Don cheathrú caint a bhí againn an 23 Samhain, rinne an tOllamh Philipp Ther ó Ollscoil Vín stair na ndídeanaithe san Eoraip nua-aimseartha a dhíphacáil. Sonraíodh an chaoi gur theith íospartaigh na géarleanúna polaitiúla agus reiligiúnacha chuig áiteanna éagsúla san Eoraip agus i Meiriceá Thuaidh ó réabhlóidí an 19ú haois go dtí an choinbhleacht san Iúgslaiv, d’úsáid sé roinnt cás-staidéar beathaisnéise chun na scéalta sin a léiriú. Mar shampla, bhí ar an údar Polannach-Ostarach-Francach agus ‘an teifeach inmheánach’ Manès Sperber, teitheadh roinnt uaireanta ó thíortha mar gheall ar na Cogaí Domhanda agus cuireadh i bpríosún faoi dhó é. Scríobh sé ina chuimhní agus é i mbaol na bochtaineachta agus an leithlisithe i gcaitheamh cuid mhór dá shaol: ‘Bhí duibheagán éadóchais ag méadú faoi mo chosa. Bhí mé le fáil amach nuair a thosaíodh an titim, go bhféadfadh le titim amháin titim níos doimhne a spreagadh ina dhiaidh sina bhí níos doimhne agus nach bhfuil aon bhun ag an aibhéis.’

Mar fhreagra ar cheist faoin méid a d’fhéadfadh lucht déanta beartas a fhoghlaim ó chur chuige stairiúil éagsúil i leith na lánpháirtíochta, dúirt an tOllamh Ther “gur fiú infheistiú” sa traenáil teanga agus sa ghairmoiliúint chun cabhrú le dídeanaithe fostaíocht a fháil. Ní mór, áfach, go dtacófaí beartais rialtais le gníomhaíochtaí réadúla ar leibhéal na sochaí.

Féachfaidh an cúigiú caint a bheidh againn an 21 Nollaig leis an Ollamh Mary Kaldor ar an stair maidir leis an gcaoi a bhfuil ról an Aontais sa domhan beartaithe ag gluaiseachtaí sóisialta. Tugaimid cuireadh duit páirt a ghlacadh sa turas seo todhchaí na hEorpa a thuar ón gciall cheannaithe atá againn san am atá thart. Cad iad na gníomhaíochtaí a dhéanfaidh tú nuair a thiocfaidh tú ar do thuairimí agus ar do thoimhdí a bhfuil fianaise stairiúil ag cur ina gcoinne?

Léachtaí atá romhainn amach