Εισαγωγή
Το 2020, υπό τη γενική διεύθυνση του Leibniz-Institut für Geschichte und Kultur des östlichen Europa (GWZO) στη Λειψία και του Staatliche Kunstsammlungen Dresden, δώδεκα γνωστά ευρωπαϊκά μουσεία και ερευνητικά ιδρύματα από τη Σουηδία, τη Γερμανία, την Πολωνία, την Τσεχική Δημοκρατία, την Ιταλία, την Ισπανία και το Βέλγιο ένωσαν τις δυνάμεις τους σε ένα συνεργατικό σχέδιο για να εξετάσουν τον ιδιαίτερο ρόλο των τεχνών σε καιρούς πολέμου. Καθένα από τα εμπλεκόμενα θεσμικά όργανα αντιπροσωπεύει μια διαφορετική περιοχή της Ευρώπης που πλήττεται από τον πόλεμο των τριακοσίων ετών και επιδιώκει να αντιμετωπίσει το θέμα από τη δική της οπτική γωνία.
Αυτό που τους ενώνει είναι μια κοινή επιθυμία να καθιερωθεί μακροπρόθεσμη και εντατική συνεργασία στους τομείς της έρευνας, της μουσειακής εργασίας και της εκπαίδευσης. Ένας άλλος στόχος είναι η σύνδεση με τρέχοντα ζητήματα, όπως η ευρωπαϊκή συνοχή, ο αντίκτυπος του εκτοπισμού και της μετανάστευσης ή η σημασία της πολιτιστικής κληρονομιάς στη διαμόρφωση των εθνικών ταυτοτήτων. Τα ζητήματα αυτά είναι ιδιαίτερα κρίσιμα λόγω του συνεχιζόμενου πολέμου στην Ευρώπη.
Ένα αρχικό αποτέλεσμα αυτού του πολύπλευρου ευρωπαϊκού εγχειρήματος είναι ο όγκος των δοκιμίων με τίτλο « Bellum ĂArtes». Η Κεντρική Ευρώπη στον πόλεμο των τριακοσίων ετών, που δημοσιεύτηκε το 2021 και περιλάμβανε 42 συγγραφείς από οκτώ χώρες.
Συνεισφορές εταίρων
Η πρώτη από τις εκθέσεις, τα εργαστήρια και τα συνέδρια με αυτό το σύνθημα εγκαινιάστηκε από τον Staatliche Kunstsammlungen Dresden και το Ινστιτούτο Ιστορίας και Πολιτισμού της Ανατολικής Ευρώπης (GWZO) του Leibniz με την έκθεση Bellum ĂArtes. Σαξονία και Κεντρική Ευρώπη κατά τη διάρκεια του τριακονταετούς πολέμου με την ευκαιρία της 400ής επετείου της μάχης του Λευκού Όρους το 1620. Με κάποια καθυστέρηση λόγω της πανδημίας COVID-19, το 2021 παρουσιάστηκε στο Residenzschloss της Δρέσδης. Το θεματικό επίκεντρο αυτής της έκθεσης ήταν ο ρόλος και η καλλιτεχνική εκπροσώπηση της Σαξονίας στο ευρωπαϊκό πλαίσιο, υπό τον Prince-Elector Johann Georg I (αριθ. 1611 — 1658).
Η Instytut Historii Sztuki Uniwersytetu Wrocławskiego διερεύνησε τη δεινή θέση της Σιλεσίας τέχνης και καλλιτεχνών κατά τη διάρκεια του πολέμου των τριακοσίων ετών, η οποία απεικονίστηκε μέσω μιας έκθεσης αφίσας με τίτλο « Bellum ĂArtes». Casus Silesiae στο Muzeum Universytetu Wrocławskiego, το οποίο διήρκεσε από τον Μάιο έως τον Οκτώβριο του 2023.
Το Livrustkammaren/The Swedish Royal Armoury της Στοκχόλμης θα εγκαινιάσει έκθεση το φθινόπωρο του 2024 με έμφαση στην καλύτερη κατανόηση του πολέμου των τριακοσίων ετών, της Σουηδικής Βαλτικής Αυτοκρατορίας και του ρόλου της σε ένα ευρύτερο πλαίσιο μέσω μιας ευρωπαϊκής προοπτικής. Στην έκθεση αυτή θα εξεταστούν ο Σουηδός βασιλιάς Gustavus Adolphus, ο πόλεμος των τριακοσίων ετών και ο αντίκτυπός του στην πολιτιστική ιστορία της Σουηδίας.
Το Muzeum UmĂní Olomouc εξετάζει τον σκοπό των πυροτεχνημάτων στην εποχή αυτή και θα ανοίξει την έκθεση Fire Dramas: Σκόνες, πυροτεχνήματα και φωτιστικά έργα ευρωπαϊκής τέχνης το καλοκαίρι του 2024. Μια άλλη έκθεση, η οποία επικεντρώνεται στην προπαγάνδα του Καθολικού Δυναμικού Αψηλίου κατά τη διάρκεια του τριακονταετούς πολέμου, θα συνεχίσει να παρουσιάζεται το 2026.
Η Carolina Rediviva — Uppsala Universitetsbibliotek ερευνά εδώ και πολλά χρόνια, στο πλαίσιο της διεθνούς συνεργασίας, τα τμήματα των συλλογών της που κατασχέθηκαν ως κλάσματα πολέμου κατά τη διάρκεια σουηδικών στρατιωτικών εκστρατειών στην Ευρώπη τον 17ο αιώνα. Το 2026, η Βιβλιοθήκη θα αφιερώσει έκθεση στη συλλογή βιβλίων που λεηλατήθηκε στο Mainz το 1631/32.
Το Muzeum Narodowe w Gdańsku στεγάζει μια σημαντική συλλογή αποτυπωμάτων από τον Γάλλο σκηνοθέτη και τον χαράκτη Jacques Callot, οι εργασίες του οποίου διερεύνησαν εκτενώς τις επιπτώσεις του πολέμου των τριακοσίων ετών. Τα αποτυπώματα του θα αποτελέσουν τον πυρήνα μιας έκθεσης στο Γκντανσκ.
Η Národní galerie Praha σχεδιάζει δύο εκθέσεις στο σχολείο ζωγραφικής και γραφικών τεχνών της Πράγας του πρώτου μισού του 17ου αιώνα στο πλαίσιο του γενικού έργου.
Η λεηλασία έργων τέχνης από τη μοναδική συλλογή Gonzaga το 1630 από ιμπεριαλιστικά στρατεύματα διερευνάται στο Palazzo Ducale di Mantova. Ένα εργαστήριο με εκπροσώπους ευρωπαϊκών μουσείων και ερευνητικών ιδρυμάτων θα εξετάσει τον τρόπο με τον οποίο τα μουσεία μπορούν να ρίξουν φως στην προέλευση των έργων τέχνης που λεηλατήθηκαν κατά τη διάρκεια του τριακονταετούς πολέμου.
Τέλος, το μουσείο Schlesisches zu Görlitz και το Museo Nacional del Prado στη Μαδρίτη ερευνούν τον ζωγράφο της Σιλεσίας Bartholomeus Strobel και τον μνημειακό του ζωγράφο, τη γιορτή του Herod με τον κορμό του Αγίου Ιωάννη του Baptist, βασικό κομμάτι του πολέμου των τριακοσίων ετών, το οποίο αποτελεί πλέον μέρος της συλλογής Prado στη Μαδρίτη.