Wprowadzenie
W 2020 r., pod ogólnym kierownictwem Leibniz-Institut für Geschichte und Kultur des östlichen Europa (GWZO) w Lipsku i Staatliche Kunstsammlungen Dresden, dwanaście znanych europejskich muzeów i instytutów badawczych ze Szwecji, Niemiec, Polski, Republiki Czeskiej, Włoch, Hiszpanii i Belgii połączyło siły w ramach projektu współpracy w celu zbadania szczególnej roli sztuki w czasach wojny. Każda z zaangażowanych instytucji reprezentuje inny region Europy, który ucierpiał w wyniku trzydziestoletniej wojny, i stara się zająć się tym tematem z własnej perspektywy.
Łączy je wspólne pragnienie nawiązania długotrwałej i intensywnej współpracy w dziedzinie badań, pracy muzealnej i edukacji. Kolejnym celem jest powiązanie z obecnymi kwestiami, takimi jak spójność europejska, wpływ wysiedleń i migracji czy znaczenie dziedzictwa kulturowego w kształtowaniu tożsamości narodowej. Kwestie te mają szczególne znaczenie z uwagi na trwającą wojnę w Europie.
Początkowym wynikiem tego wieloaspektowego projektu europejskiego jest liczba esejów pt. Bellum & Artes. Europa Środkowa w wojnie trzydziestoletniej, opublikowana w 2021 r. i obejmująca 42 autorów z ośmiu krajów.
Wkłady partnerów
Pierwszą serię wystaw, warsztatów i konferencji pod tym motto zainaugurowały Staatliche Kunstsammlungen Dresden oraz Instytut Historii i Kultury Europy Wschodniej w Leibniz (GWZO) wraz z wystawą Bellum & Artes. Saksonia i Europa Środkowa podczas trzydziestoletniej wojny z okazji 400. rocznicy bitwy o Białe Góry w 1620 r. Z pewnym opóźnieniem spowodowanym pandemią COVID-19 w 2021 r. wystawiono ją w Dresden Residenzschloss. Tematem wystawy była rola i artystyczna reprezentacja Saksonii w kontekście europejskim pod przewodnictwem księcia-wyborcy Johanna Georga I (s. 1611–1658).
Instytut Historii Sztuki Uniwersytetu Wrocławskiego badał trudną sytuację śląskiej sztuki i artystów podczas trzydziestoletniej wojny, ilustrowaną wystawą plakatową pt. Bellum & Artes. Casus Śląsk na Muzeum Universytetu Wrocławskiego, który działał od maja do października 2023 r.
Jesienią 2024 r. Sztokholm otworzy wystawę Livrustkammaren/Szwedzkiej Armii Królewskiej, której celem będzie głębsze zrozumienie wojny trzydziestu lat, szwedzkiego imperium bałtyckiego i jego roli w szerszym kontekście z perspektywy europejskiej. Podczas tej wystawy omówione zostaną szwedzki król Gustavus Adolphus, wojna trzydziestoletnia i jej wpływ na historię kulturową Szwecji.
Muzeum Umήní Olomouc bada cel fajerwerków w tej erze i otworzy wystawę „ Fire Dramas”: Latem 2024 r. – strzelnice, pożarnice i oświetlanie ognia w europejskiej sztuce. W 2026 r. odbędzie się kolejna wystawa poświęcona propagandzie katolickiej dynastii w Habsburgu podczas trzydziestoletniej wojny.
Carolina Rediviva – Uppsala Universitetsbibliotek od wielu lat bada, w ramach współpracy międzynarodowej, te części zbiorów, które zostały skonfiskowane jako grudy podczas szwedzkich kampanii wojskowych w Europie w XVII wieku. W 2026 r. biblioteka poświęci wystawę kolekcji książki zagrabionej w Moguncji w 1631/32 r.
W Muzeum Narodowym w Gdańsku znajduje się duży zbiór odcisków francuskiego drużyna i grawera Jacques’a Callota, którego prace szczegółowo analizowały skutki trzydziestoletniej wojny. Jego odciski będą podstawą wystawy w Gdańsku.
Galerie Národní Praha planują w Pradze dwie wystawy malarstwa i sztuk graficznych w pierwszej połowie XVII wieku w ramach nadrzędnego projektu.
Plądrowanie dzieł sztuki z unikalnej kolekcji Gonzaga w 1630 r. przez oddziały imperialne jest badane w Palazzo Ducale di Mantova. Warsztaty z udziałem przedstawicieli europejskich muzeów i instytutów badawczych przeanalizują, w jaki sposób muzea mogą rzucić światło na pochodzenie dzieł sztuki zagrabionych podczas trzydziestoletniej wojny.
Ponadto Muzeum Szlesisches zu Görlitz i Museo Nacional del Prado w Madrycie badają śląski malarz Bartholomeus Strobel i jego monumentalny malarstwo, świetny bohater św. Jana Baptisty, który jest kluczowym dziełem z trzydziestoletniej wojny, która jest obecnie częścią kolekcji Prado w Madrycie.